Schering en inslag als passie: weefsters tonen zaterdag eeuwenoud vakmanschap

Nieuw- en Sint Joosland – Wie bekend is met Nederlandse uitdrukkingen heeft vast wel eens gehoord van ‘het is schering en inslag’. Meestal heeft die zegswijze een negatieve lading: iets gebeurt voortdurend en vaak op een ongewenste manier. Voor weefsters Heleen Mols uit Koudekerke en Lieke Gerrits uit Goes ligt dat anders. Bij hen roept de uitdrukking met weverstermen juist positieve associaties op. De schering bestaat uit de draden die in de lengte op het weefgetouw zijn gespannen, terwijl de inslag wordt gevormd door de draden die daar dwars doorheen worden geweven. Samen vormen schering en inslag een geweven stof.

Door Hanna Ippel

Heleen en Lieke zijn beiden weefdocent bij het landelijke Weefnetwerk. Zaterdag 10 oktober organiseert Cultuurkwadraat een open woldag bij basisschool De Lonneboot in Nieuw- en Sint Joosland. De weefsters laten zien hoe van een schapenvacht uiteindelijk wol wordt gemaakt.

Geen wollig erfgoed

Volgende maand is het tien jaar geleden dat het ambacht weven officieel werd toegevoegd aan de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. En dat is niet zomaar. In 1897 werd een veenlijk uit de Nederlandse ijzertijd gevonden, beter bekend als het meisje van Yde. Samen met haar werden ook resten van geweven kleding aangetroffen. Om het weven als ambacht te beschermen en door te geven aan toekomstige generaties, hebben beoefenaars en betrokkenen zich verenigd in het Weefnetwerk, een landelijke vereniging met ongeveer 1.400 leden.

Een stoffig ambacht? Niet als je het aan Heleen en Lieke vraagt. Al sinds hun kindertijd zijn de twee vrouwen gefascineerd door alles wat met wol en weven te maken heeft. Ze leerden elkaar kennen in 2021 tijdens een basiscursus weven bij het Weefnetwerk en vonden elkaar in hun enthousiasme voor het ambacht. Als klein meisje zag Lieke haar moeder vaak bezig met het opzetten van haar weefgetouw. ‘‘Dat je zo’n groot getouw onder controle hebt en dat je begint met klossen garen waar uiteindelijk een lap stof uit ontstaat, dat vond ik heel fascinerend. Daar is toen al een zaadje geplant. En ik probeer dit ook weer door te geven aan mijn eigen kinderen. Alleen door onze kennis door te geven aan de volgende generatie kunnen we het ambacht levend houden.’’

Heleen hield zich voordat ze de weefcursus deed niet actief bezig met weven, maar wel met het proces eromheen. ‘‘Ik heb heel vroeg zelf leren naaien en maakte mijn eigen kleding, gordijnen en andere dingen,’’ vertelt ze. Hoewel ze geen opleiding koos op dat gebied, was ze altijd ‘‘op de achtergrond bezig’’ met het weefproces. Met natuurlijke materialen als biezen en rotan maakte ze zittingen voor stoelen. Vanuit dat specialisme ontstond haar interesse in het vlechten van manden van wilgentenen. ‘‘Van een bundel takken tot een mand, dat vind ik gewoon heel fascinerend.’’ Toch werd het mandenvlechten haar op den duur te zwaar. ‘‘Het is veel vlechten en buigen.’’ Ze begon aan de cursus weven en stortte zich vervolgens volledig op het ambacht. ‘‘Er zijn zoveel mogelijkheden en technieken. Het is een uitdaging om al die patronen te doorgronden. Maar je kunt het ook simpel houden en experimenteren met garens, kleuren en diktes.”

Van schapenvacht tot geweven stof

De woldag op 10 oktober in Nieuw- en Sint Joosland wordt georganiseerd door Cultuurkwadraat. De organisatie zet zich in voor cultuurparticipatie in Zeeland en onderzoekt via het project Cultuur Hub Zeeland hoe de amateurkunstsector in de provincie verder kan worden versterkt. ‘‘We zien dat onder andere ambachten zoals weven tegenwoordig populairder worden, ook onder de jeugd. Om dit te behouden moeten er plekken en momenten zijn om deze ambachten te beoefenen, kennis te maken met andere geïnteresseerden en te leren van ervaren beoefenaars,’’ aldus communicatiemedewerker Daniël Mols.

‘‘Vroeger zagen we onze oma’s nog wel breien, maar dat is nu niet veel het geval meer,’’ aldus Heleen. De weefsters vinden het belangrijk dat mensen leren hoeveel vakmanschap er schuilgaat achter een stuk textiel. ‘‘Er zit heel veel tijd in een eindproduct,’’ benadrukt Heleen. ‘‘Als je iets zelf gemaakt hebt, een trui bijvoorbeeld, dan ben je daar ook zuinig op. In tegenstelling tot fast fashion.’’

Met die gedachte hopen Heleen en Lieke de bezoekers ook een boodschap van bewustwording mee te geven. Tijdens de woldag laten ze zien hoe een schapenvacht wordt verwerkt tot wol en uiteindelijk tot een geweven product. Bezoekers kunnen bovendien zelf aan de slag met het vilten van een armbandje of het weven van een vlaggetje. Daarmee hopen de weefsters niet alleen hun enthousiasme voor het ambacht over te brengen, maar ook bij te dragen aan het behoud van een eeuwenoude duurzame traditie.

De woldag vindt plaats van 13.00 tot 17.00 uur in basisschool De Lonneboot in Nieuw- en Sint Joosland. Om 13.30 uur en 15.30 uur wordt de workshop vlaggetje weven gegeven. Hiervoor geldt: vol is vol. De toegang is gratis en aanmelden is niet nodig.