Oud-leraar Henk Kooger (99) geliefd om zijn tekeningen: ‘Tekenen betekent alles voor mij’

vr 4 sep, 19:15 Algemeen 424 keer gelezen

Vlissingen – Nog elke dag neemt Henk Kooger een potlood of penseel ter hand. En dat op zijn 99e. “Tekenen betekent alles voor mij”, vertelt de geboren Vlissinger die nu al jaren in Oostkapelle woont. In zijn lange leven en door zijn vlotte techniek bouwde hij een enorm oeuvre op. Als kleine jongen ontdekte hij het potlood al en dat gebruikte hij ook veelvuldig in zijn carrière als leraar.

Door Britta Janssen

Zijn dochter en schoonzoon, Loes en Rinus Souisa, maakten de documentaire ‘Getekend door zijn leven’ over Henk Kooger. Die is in 2024 geselecteerd voor de Zeeuws Licht-competitie van filmfestival Film by the Sea. “Daarin vertellen we zijn levensverhaal aan de hand van zijn tekeningen”, vertelt Loes. “Nu, op zijn 99e, is er, vanuit de lucht boven zijn eigen Zeeland, onverwachts een nieuw hoofdstuk bijgekomen.”

Tweede keer

Op 26 juli werd Henk 99 jaar. Voor zijn verjaardag kreeg hij een rondvlucht cadeau. “Dat was heel mooi. De abstractie van het landschap heeft me altijd geboeid en die zie je goed vanuit de lucht”, zegt Henk. “Mijn vader vertelde onderweg allerlei verhalen en herinneringen bij wat hij beneden zag. Die verhalen vormden de basis voor het nummer ‘Op weg naar de hemel en terug’, dat Rinus over de vlucht en mijn vader heeft geschreven. Met een kleine knipoog: want als je 99 jaar bent, sta je tenslotte – als je daarin gelooft – al met één been in de hemel.”

Het was de tweede keer in zijn leven dat Henk in een vliegtuig zat. “De eerste keer was in een parachutistentoestel in Indië”, vertelt Henk. “Dat was op mijn twintigste. De reis naar Indië ging overigens per schip. Met zevenhonderd man zaten we op de Volendam, als haringen in een ton. “

Militair tekenaar

Bij het vervullen van deze militaire dienstplicht tekende Henk ook. “Aan boord zat ik de hele tijd te tekenen. Dat viel op en daardoor werd ik aangesteld als militair tekenaar. Ik tekende voor de inlichtingendienst patrouilles, maar bijvoorbeeld ook markante punten in het landschap, gebaseerd op luchtfoto’s.” Soms werkte Henk met zoveel detail dat bijvoorbeeld niet alleen te zien was dat het om een mitrailleur ging, maar ook welk type.

Zeevaartschool

Zo maken opvallende tekeningen deel uit van zijn portfolio. Al op de basisschool viel zijn talent en interesse voor kunst op. “Tekenen zit in me, zo ben ik geboren. Ik had een oom en tante in Amsterdam en daar wilde ik heel graag naar het Rijksmuseum om het winterlandschap van Hendrick Avercamp te zien. Dat kende ik van een kalendervel.”

Als telg van een Vlissingse loodsenfamilie bracht Henk zijn jeugd door in de Van de Spiegelstraat. “Vlissingen is een heerlijke plaats om op te groeien. Lekker spelen bij het Loodswezen. Soms mocht ik mee om mijn vader op te halen. Stond ik daar aan boord, vol in de wind en dan beet het zoute water in je goeie goed.”

Ondanks zijn creativiteit werd Henk geacht in zijn vaders voetsporen te treden. “Ik moest van mijn vader naar de Zeevaartschool. Zo ging dat in die tijd. Kunstenaars werden als armoedzaaiers gezien.”

Overstap naar kweekschool

Na het eerste jaar Zeevaartschool werd Henk in 1947 opgeroepen voor zijn dienstplicht. Terug in Nederland, na zijn tijd in Indië, werd Henk verwelkomd door een jeugdvriend. “’Je schildert toch zo graag? Ga met mij mee naar de kweekschool’, zei hij. En dat deed ik, al dacht ik niet echt na over hoe het zou zijn om voor de klas te staan.”

Henk sloeg de wens van de familie in de wind en stapte over naar de kweekschool aan de Lange Noordstraat in Middelburg. Daar maakte hij indruk op tekenleraar meneer Heijmans. “Een compliment van hem deed wel wat met me”, aldus Henk. “Later zeiden ze dat mijn vader zelfs nog mooier kon tekenen dan meneer Heijmans”, weet Loes.

Bordtekeningen

Henk behaalde zijn diploma op de kweekschool, werd onderwijzer op de lagere school en vervolgens biologieleraar. Dat is hij vele jaren geweest, bijvoorbeeld op de Huishoudschool in Vlissingen en de SSGM in Middelburg, nu Nehalennia. Om de lesstof uit te leggen tekende Henk graag en veel. “Uit gesprekken met oud-leerlingen blijkt mijn vader bekend te zijn door zijn tekeningen op het schoolbord. Die vonden ze prachtig”, vertelt Loes. “Zo hadden ze nog nooit les gehad. En later ook niet”, grinnikt Henk. De leraar tekende bijvoorbeeld de levensloop van een paling. “Van diepzeevisje tot trekaaltje dat naar West-Europa zwemt.”

Schoonheid

Terwijl hij al voor de klas stond, volgde Henk een opleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. “Voor deze opleiding van drie jaar slaagde ik na een jaar met vlag en wimpel”, vertelt Henk trots. “Mijn vader kan alles tekenen. Hij heeft oog voor schoonheid en schildert vanuit zijn ziel”, vindt Loes, die zelf ook – levensgroot - door haar vader is vastgelegd op het doek. Henk is lid geweest van de Zeeuwse Kunstkring en zijn werk was onder andere te zien in kunstmuseum Singer in Laren.

Na jaren in Middelburg, waar Henk ging wonen met zijn inmiddels overleden echtgenote Marietje en waar Loes en haar broer zijn geboren, woont Henk sinds zijn pensionering in Oostkapelle. Hier schildert hij nog steeds. Iedere dag. “Maar ik neem geen opdrachten meer aan, hoor”, lacht hij.